Course outline BS Part-III -1

Proposed Course outline Class: BS Part-III

 MC 505: Newspaper Production (Theory and Practice)     Credit hours: 04

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Initial work: 1) Selection of Editors for Laboratory publication and group formation

 2) Allotments of beats 3) Approval of outline for writing pieces 4) Approval of outline for writing pieces

1. Lecture Contents of Newspaper: News page, City Page, inside pages, Editorial page

 Illustrations, Entertainment contents, utility contents

2. Public service contents, paid contents

3. Types, format and size of newspapers

4. Comparative study of newspapers

5. How to produce a newspaper

6. Comparative study of newspapers – Practical (in groups)

7. Basics of pre-production

8. Staff organization, job descriptions

 9. How newspaper works

 10. Work-flow routines and practice exercises

 11 . News Judgment, how to work on a story

 12. News gathering and reporting (beat reporting), Ethics

 13 . Developing, Evaluating and Handling sources

14 . Interview, Article, Book and Film Review 

15. Profile, Feature

 16. Preparing copy for production:

17. Editing, composing

 18. In-depth reporting

19. Proof reading

20. Pasting, Layout

21. Creating Sharp-Looking Pages: Catch Readers' Attention

 22. Newspaper sources (reporters, news agencies, monitoring, Press releases, handouts)

 23. Cartoons, Photos, Selection, captions

24. Where to Find Story Ideas:

 25. Writing Eye-Catching Headlines-

 26. Battling bias: Preventing a perception of media bias starts in the newsroom

 27. Handling different stories: Covering Public meeting, Seminars, Workshops, conferences

 28. Press conference, Exhibition, festival

29.  Clash, Accident, Disaster, tragedy

30. Type setting and fonts

 31. How to Get Press Access

32.  Cost of production and revenue

 33. Post production: Distribution,

 34. Internship Groups formation & Preparation

 35. Final Assignment:

Referrred back Profile by Shaheryar

Referred back Nothing interesting, informative. Find some such aspects. It is short 600 words are needed

شہریار رول نمبر2K-14/MC-147 BS - Part-III

پروفائل 

آفاق احمد خان 

حیدرآباد محنت کرنے والوں کا شہر جہاں لوگ روز بہت سے خواب دیکھتے ہیں۔ مگر خوابوں کو حقیقت کا رنگ وہی لوگ دیتے ہیں جو محنت کرنے کی جستجو رکھتے ہیں۔ آفاق احمد خان انہی محنت کرنے والے لوگوں میں سے ہیں جو محنت کرنے کی جستجو رکھتے ہیں اور محنت کرکے اپنے اصل مقام تک خود کو لے کر جاتے ہیں۔

 آفاق احمد خان کا تعلق حیدرآباد سے ہے 1985میں حیدرآباد کے علاقے لطیف آباد میں پیدا ہوئے ان کے والد ایک کشن میکر تھے۔ آفاق احمد خان کو بچپن ہی سے پڑھائی سے بہت لگاﺅ تھا ڈان اخبار پڑھانا بچپن سے ہی اپنا شوق بنالیا تاکہ انگریزی زبان پر عبور حاصل کرسکیں۔ آفاق نے پانچویں جماعت کے بعد ہی چھوٹا موٹا کام کرنا شروع کردیا اور گھر چلانے میں اپنے والد کا ہاتھ بٹانا شروع کردیا۔ آفاق نے 2000ءمیں دسویں جماعت مکمل کی اور ایک ٹریولنگ کمپنی میں کام کرنا شروع کیا کیونکہ آفاق کا خواب تھا کہ وہ اعلی تعلیم کے لئے لندن جانا چاہتے تھے ٹریولنگ کمپنی میں کام کرکے سیکھا کہ لندن جانے کیلئے کن مراحل سے گزرنا پڑتا ہے اور اپنی نوکری کو جاری رکھا اور ساتھ ہی ساتھ کالج کی پڑھائی بھی کرتے رہے۔

 آفاق بہت خوش مزاج رہے ہیں بچپن سے بڑوں کی عزت کرنا سب سے خوش ہو کر ملنا ان کی عادت ہے ۔ سادہ لباس پہنتے ہیں اور ایک بہت اچھی شخصیت کے مالک ہیں۔ آفاق اپنی ماں سے بہت پیار کرتے ہیں اور ان کا یہ بھی خواب تھا کہ اپنی ماں کو اچھے گھر میں رکھیں اور لندن کی سیر کروائے اور انہی خوابوں کو لے کر آفاق نے اپنا کالج 2002ءمیں مکمل کیا اور لند ن جانے کے لئے خود کو تیار کرنا شروع کردیا۔ کالج مکمل کرنے کے بعد ٹریولنگ کمپنی سے نوکری چھوڑ کر PTCLمیں کام کرنا شروع کیا اور انٹرنیٹ کے ذریعے لندن میں دوست بنانا شروع کئے اس کے ساتھ انگریزی امتحان کی تیار ی بھی کرتے رہے ایک سال کی کڑی محنت کے بعد انگریزی امتحان کے لئے تیار ہوئے اور باآسانی امتحان میں کامیاب ہوئے اور اسٹوڈنٹ ویزا کے لئے فارم داخل کیا ان کی شخصیت اور انگریزی کی بنیاد پر انہیں با آسانی ایک سال کا لندن کا ویز ا ملا اور پھر انہوں نے لند ن کی طرف اپنا پہلا قدم بڑھایا۔

 لندن جا کر اعلی تعلیم کے لئے لندن کی گرین وچ یونیورسٹی میں داخلہ لیا اور ساتھ ہی ساتھ پیزا کی شاپ پر کام کرنا شروع کیا۔ آفاق کا خوا ب یہی تک نہیں تھا وہ اپنے والدین کو بھی اچھی زندگی دینا چاہتے تھے تو مزید محنت کی اور اپنے گھر ہر مہینے موٹی رقم بھیجا کرتے ۔

 آفاق نے اپنے والدین کو زندگی کی ہر آسائش میسر کی گاڑی ، بنگلہ، بینک بیلنس اور دس سال کے بعد 2012میں لندن سے MS.cماسٹرز کرکے واپس آئے اور یہاں بزنس کرنے کا فیصلہ کیا اور اب آفاق احمد خان پراپرٹی ڈیلنگ کرتے ہیں اور ایک ریسٹورنٹ بھی چلا رہے ہیں۔ 

Under supervision of Sir Sohail Sangi

#SohailSangi 

#Profile, #Shaheryar, #Hyderabad, 

Profile of Asif Qazi - Sabhiya Mansoor

Profile : Qazi Asif
 By Sabhiya Mansoor

When I was a kid I had wonderful memories of my childhood, specially the loving memories of my father, I still felt that waronth loving feeling. The way he talks to me, everything that reminds me that kindness of my father means a lot to me,

I met Qazi Asif, at the workshop Organized by department of Mass Communications with the collaboration of WMC, the time when I was introduced to Mr. Qazi Asif & he was told that I am daughter of Mansoor Alam, I feel that compassion into his eyes and that moment I felt so emotional it reminds me my father and I was wondering how he was popular and loved among his friends, Sir Qazi Asif was friends with my father during his day at university in late 1960s, it talk Mr. Asif about his life and carrier he told that he was born in khai, A small villege “Khai Meyon” near Qambar Shadad Kot, the place of many talented personalities My family was known as Aritst not only this by and my poet journalists belongs to Qamber, Jami Chandio, Atish Sindhi, Peral Qambarand there is a long list of such talented people.

Further while interviewing and come to know Mr. Qazi Asif was graduated and Master from Sindh University in 1989 in Political Science that was very interesting to know that he came in journalism in accidently as he applied in daily Jung Newspaper and was selected, and he was the first sindhi journalist in any urdu newspaper, as a matter of fact, it was way too challenging to work a sindhi working in urdu newspaper and he neutrally play his part and worked sincerely during his time in jung newspaper he started a segment in jung mid weed magazine in which he included and published articles on topis profiles of writer, poets, historians history and many other thins related to the people of Indus in “Mehran Rang”.

Asking about the memorable achievements of his life he field so energetic to tell me that during the time of jung news in 1992 he was member of the interviewing panel where and get chance to interview many prominent International Political Personalities like V.P Sing (Former Prime Minister of India), Shaikh Hasina Wajid, Politician and former P.M Bangladesh, Man Mohan Adhakari, Former P.M of Nepal and our Beloved and famous among all Former P.M of Pakistan our Beloved Shaheed Mohtarama Bhutto, further he told me about several documentaries for P.T.V, Karachi. On Sociopolitical Topics. After working in Daily Jung, Mr. Qazi Joined Daily Dawn Newspaper in 1995.


When I asked him what messege would he like to give us (Studens & the new young generation he replayed with the Beautiful verses of Shah Abdul Latif Bhittai R.Allhie
تتئ ٿڌي ڪاهه، ڪانهي ويل هيهڻ جي،
متان اونداهه پير نه لهين پرين جو (شاه)
And he also shared the autograph given by Shamherul Hyderi to him which was written, on his dairy when he was young.
جيين شال، ڪرڪي جيارڻ جو ڳالهيون
So message in same to the youth that live long and work hard for the betterment of the society and out country.
It was great pleasure to talk to someone who was friends with my late father  and I was enjoyed having conversation with him.
Profile (re-write)
by Sabhiya Mansoor.
Class: Bs Part 3

Practical work carried out under supervision of Sir Sohail Sangi, Department of Media & Communication Studies, University of Sindh

#Profile, #Asif Qazi, #SabhiyaMansoor, #SohailSangi, #Media

Referred back - department of mass comm by maheen khan

“The” is not used with name -proper noun.

 Do not cap all spelling of proper noun, only first word to be cap.

 U do not know what is name of ur department

 U do not know the name of sitting chairperson.

 No department  has Vice chancellor

 Many grammatical, spelling and language mistakes

U missed the names of senior teachers.

 U missed the performance of the department.

Some factual mistakes

 Wajahat Shah sb is not in teaching staff

Maheen Khan

The department of mass communication

The department of mass communication was founded by the  KHAN MUHAMMAD PANHWAR  in 1977 as the department of journalism. The department name was been change in the name as mass communication department  in 1985. It was located in the art's faculty and it was change from 1977-2007 in this time period they were working to make there own building as the department of mass communication and they have been sussuceful to make the building of it and it was the first step for department of mass communication.
The department of construction at the laid by the MR.MAZHAR-UL-HAQ SIDDIQUE as the vice chancellor university of sindh was made by the department through which they have been I the 2006 which made the department change. 

They it was perfrommed of department made by the DR.ISHRAT-UL-EBAD KHAN as the governor of sindh chancellor university students sindh lead it was held on the firday 15th december 2006 and it was the most honor for the department to performed the challenge and function.

And in that old department we have more students but less space to adjust that students and teachers were also very cooperative with the students in the faculty and then slowly they were building the department of mass communication after that more students and staff was been shifted to that department and it was also the main thing to do for the department we have many teachers who r still with the students and now we are the most famous department and they have been work hard behind it many people were there to make this department sussuceful as SIR SOHAIL SANGHI AND SIR WAHJATI AND MANY MORE the most important reason of shifting department was that we don't have the printing studies that the most important and mean reason to shiffted and in this work SIR AGHA make the most important rule as the vice chancellor of department and after that we have now are now printing studies as well as the studio to work and learn more about the feild of mass communication and now we have are own newspaper which is named as ROSHANI and they also have been the monthly magazine as SHAOOR and they have been there Newsletter; campus commutation they have been make there labs , lecture ,hall and other helpful material for the students to learn more and they have many festivalable to make the department different .
Department has well studios seminar library 3500 lastest books periodicals and also has two well equipped media labs, number of computer and veido camre tap records multimedia and laser printer also used .
The students have there final year ethics work in which they have to make short film and report as they r calling beat report which have to do in the 3rd year and it was soo much interested and funny but in that we have to work hard and make many patients to do on that work and it is very different from all department. 
They have been many chairperson change but in this time last chairperson is MADAM RIZWAN SHAH who is a really good and very strict chairperson of department in her time many thing get change and many festivalable was made very nice and mannerful way and she also introduced many new faces as teachers of our department .
That all about the department of mass communication when it building 
Thanks 
Maheen khan (136) 

#MaheenKhan, 

سنڌ يونيورسٽي اسپورٽسReferred back -

Still very poor. Not worth publishing
Revised 
پروفائيل سنڌ يونيورسٽي اسپورٽس گرائونڊ   
محمد حسين بروهي
رول نمبر -1372k14-MC-
هڪ قائدي جي مطابق جسم جي ورزش ڪرڻ واري عمل کي راند چئيو ويندو آهي.
راندين جوسلسلو يونيورسٽي ۽ ڪاليجن مان شروع ٿيندو آهي اسڪول جي اندر راندين جي لاءِ ڪجھ خاص انتظام نه هوندا آهن تنهنڪري اڪثر وڏيون رانديون اسٽيڊيم جي اندر يا ته يونيورسٽي جي اندر موجود وڏن ميدانن تي کيڏيون وينديون آهن.
ڄام مشورو اندر سنڌ يونيورسٽي ۾ راندين جي لاءِ تمام بهترين انتظام ٿيل آهن جنهن ۾ ٻه گرائونڊ حيدر بخش جتوئي ڪرڪيٽ گرائونڊ ۽  P.C.B اسٽيڊيم آهن.
حيدر بخش جتوئي ڪرڪيٽ اسٽيڊيم جو افتتاح سنڌ گورنر رخمان گل تاريخ 9 جنوري سن 1971 اسلامي تاريخ 9 ذوالقعد 1390 هجري ۾ ڪيو.
ان گرائونڊ تي يونيورسٽي سان گڏوگڏ ٻين ڪاليجن جا مقابلا پڻ ڪرايا ويندا آهن. جنهن ۾ گھڻي قدر ڪرڪيٽ ۽ فوت بال جا مئچون پڻ ڪرايون وينديون آهن.
يونيورسٽي جي اندر راند جون 3 اهم ڪيٽگريز آهن جن ۾ سڀ کان پهريان “انٽرڊيپاٽمينٽ ٽورنامينٽ” جنهن ۾ يونيورسٽي ۾ موجود تعليمي شعبن جي وچ ۾ راندين جا مقابلا ڪرايا ويندا آهن جنهن جا مهمان استاد هوندا آهن ۽ ميزبان شاگرد ۽ استاد هوندا آهن.
ان کي پوءِ “انٽر ڪاليجٽ ٽورنامينٽ “جنهن ۾ ڪاليجن وچ ۾ راند جا مقابلا يونيورسٽي گرائونڊ تي ٿيندا آهن جنهن جي ميزباني سنڌ يونيورسٽي ڪندي آهي ٽئين نمبر تي“ آل پاڪستان يونيورسٽي گيمز“ آهي جنهن ۾ مختلف يونيورسٽيز جي وچ ۾ راندين ڪا مقابلا ٿيندا آهن جنهن ۾ مهران يونيورسٽي، لياقت ميڊيڪل سائنس يونيورسٽي وغيره شامل آهن.
ان کان علاوه سنڌ جا 62 ڪاليج ۽ 160 يونيورسٽيون سنڌ يونيورسٽي جي انڊر آهن جنهن جا پاڻ ۾ راندين جا مقابلا ٿيندا آهن . هر يونيورسٽي پاڻ  پنهنجي رانديگرن جي چونڊ ڪندي آهي.
يونيورسٽي آف سنڌ ڄامشورو جي P.C.B گرائونڊ تي ڪيٽيگريز کان علاوه نيشنل چمپئن گيمز جي تقريب هر سال ۾ پڻ ڪرائي ويندي آهي جنهن ۾ رانديگرن جي ڇونڊ يونيورسٽي نه پر هائير ايجوڪيشن ڪميشن (H.E.C) پاران ٿيندي آهي.
محت بهتر بڻائڻ جي لاءِ راند روند جو ذڪر گھڻو ٿيندو آهي يونيورسٽي ۾ موجود هر هڪ شاگرد کي راندين جي مقابلن ۾ حصو وٺڻ گھرجي جيڪڏهن ڪو شاگرد ڊيلي اسپورٽس نه پيو ڪري ته ان لاءِ ضروري آهي ته کيس هيلٽ اسپورٽس ضرور ڪرڻ گھرجي.
هڪ راند روند ڪندڙ ماڻهو نه صرف ذهني طور تندرست رهي ٿو پر هو جسماني طور مضبوط پڻ رهي ٿو  



Foto required. U have written it about sports ground OR sports in sindh university or some thing else. Plz let me know and discuss. It is too short. Who is heading this section? 

Referred back

پروفائيل سنڌ يونيورسٽي اسپورٽس

محمد حسين بروهي

رول نمبر -1372k14-MC-

هڪ قائدي جي مطابق جسم جي ورزش ڪرڻ واري عمل کي راند چئيو ويندو آهي.

راندين جوسلسلو يونيورسٽي ۽ ڪاليجن مان شروع ٿيندو آهي اسڪول جي اندر راندين جي لاءِ ڪجھ خاص انتظام نه هوندا آهن تنهنڪري اڪثر وڏيون رانديون اسٽيڊيم جي اندر يا ته يونيورسٽي جي اندر موجود وڏن ميدانن تي کيڏيون وينديون آهن.

ڄام مشورو اندر سنڌ يونيورسٽي ۾ راندين جي لاءِ تمام بهترين انتظام ٿيل آهن جنهن ۾ ٻه گرائونڊ حيدر بخش جتوئي ڪرڪيٽ گرائونڊ ۽  P.C.B اسٽيڊيم آهن.

حيدر بخش جتوئي ڪرڪيٽ اسٽيڊيم جو افتتاح سنڌ گورنر رخمان گل تاريخ 9 جنوري سن 1971 اسلامي تاريخ 9 ذوالقعد 1390 هجري ۾ ڪيو.

ان گرائونڊ تي يونيورسٽي سان گڏوگڏ ٻين ڪاليجن جا مقابلا پڻ ڪرايا ويندا آهن. جنهن ۾ گھڻي قدر ڪرڪيٽ ۽ فوت بال جا مئچون پڻ ڪرايون وينديون آهن.

يونيورسٽي جي اندر راند جون 3 اهم ڪيٽگريز آهن جن ۾ سڀ کان پهريان “انٽرڊيپاٽمينٽ ٽورنامينٽ” جنهن ۾ يونيورسٽي ۾ موجود تعليمي شعبن جي وچ ۾ راندين جا مقابلا ڪرايا ويندا آهن جنهن جا مهمان استاد هوندا آهن ۽ ميزبان شاگرد ۽ استاد هوندا آهن.

ان کي پوءِ “انٽر ڪاليجٽ ٽورنامينٽ “جنهن ۾ ڪاليجن وچ ۾ راند جا مقابلا يونيورسٽي گرائونڊ تي ٿيندا آهن جنهن جي ميزباني سنڌ يونيورسٽي ڪندي آهي ٽئين نمبر تي“ آل پاڪستان يونيورسٽي گيمز“ آهي جنهن ۾ مختلف يونيورسٽيز جي وچ ۾ راندين ڪا مقابلا ٿيندا آهن جنهن ۾ مهران يونيورسٽي، لياقت ميڊيڪل سائنس يونيورسٽي وغيره شامل آهن.

ان کان علاوه سنڌ جا 62 ڪاليج ۽ 160 يونيورسٽيون سنڌ يونيورسٽي جي انڊر آهن جنهن جا پاڻ ۾ راندين جا مقابلا ٿيندا آهن . هر يونيورسٽي پاڻ  پنهنجي رانديگرن جي چونڊ ڪندي آهي.

يونيورسٽي آف سنڌ ڄامشورو جي P.C.B گرائونڊ تي ڪيٽيگريز کان علاوه نيشنل چمپئن گيمز جي تقريب هر سال ۾ پڻ ڪرائي ويندي آهي جنهن ۾ رانديگرن جي ڇونڊ يونيورسٽي نه پر هائير ايجوڪيشن ڪميشن (H.E.C) پاران ٿيندي آهي.

محت بهتر بڻائڻ جي لاءِ راند روند جو ذڪر گھڻو ٿيندو آهي يونيورسٽي ۾ موجود هر هڪ شاگرد کي راندين جي مقابلن ۾ حصو وٺڻ گھرجي جيڪڏهن ڪو شاگرد ڊيلي اسپورٽس نه پيو ڪري ته ان لاءِ ضروري آهي ته کيس هيلٽ اسپورٽس ضرور ڪرڻ گھرجي.

هڪ راند روند ڪندڙ ماڻهو نه صرف ذهني طور تندرست رهي ٿو پر هو جسماني طور مضبوط پڻ رهي ٿو  

Under supervision of Sir Sohail Sangi

#SohailSangi, #MuhammadHussainBrohi 

#SportsGround, SindhUniversity

Civil Hospital Hyderabad by Maryam Malik حیدرآباد سول اسپتال

آرٹیکل

حیدرآباد سول اسپتال

مریم ملک

سندھ کے دوسرے نمبر بڑے شہرحیدرآباد میں قائم سول اسپتال انتظامی لحاظ سے لیاقت میڈیکل یونیورسٹی کے ماتحت ہے۔ ٹیچنگ اسپتال ہونے کے باعث اس اسپتال میں ھاﺅس جاب کرنے والے ڈاکٹر س اور پوسٹ گریجوئشن کرنے والے ڈاکٹرس کے علاوہ حکومت سندہ کے محکمہ صحت کے مقرر کردہ ڈاکٹر ز بھی یہاں تعینات کئے ہوئے ہیں۔ 

یہ اسپتال 1881 میں میڈیکل اسکول کے طور پر قائم ہوا تھا۔ 1942 میں اسے کالج کا درجہ دیا گیا۔ اور اب لیاقت یونیورسٹی آف میڈکل اینڈ ہیلتھ سائنسز کے ماتحت ہے۔ 

یہ ہسپتال انتظامی تنازعات، افسران کی عدم دلچسپی، کرپشن اور مجرمانہ غفلت و خاموشی کے باعث شدید بد انتظامی کا شکار ہے ۔جہاں سندھ بھر سے آئے ہوئے مریضوں کو مشکلا ت اور مایوسی کا سامنا ہے۔بیشتر ڈاکٹرز واسٹاف وقت کی پابندی نہیں کرتے ، سو ل اسپتال کے کئی وارڈز اور ایڈمنسٹریشن بلاک موئن جو دڑو کا منظر پیش کررہے ہیں۔سندھ کے 15 سے زائد اضلاع کے لئے قائم و ا حد مرکزی سول اسپتال میں غریب مریض ہزاروں روپے خر چ کرکے علاج کی غرض سے اس اسپتال کا رخ کرتے ہیں۔

سالانہ کم وبیش ایک ارب روپے کی بجٹ ہونے کے باوجود سول اسپتال میں علاج کی سہولیات کا فقدان ،اکثر ادویات کی عدم فراہمی ، غیر معیاری ادوایات ، اسپتال میں سرکاری لیبارٹری ہونے کے باوجود مریضوں کو دیگر نجی لیبارٹری سے ٹیسٹ کرانے جیسے مسائل ہر مریض کا مسئلہ ہیں۔ 

سول اسپتال میں مریضوں کے لئے وارڈ میں ایک بھی بیت الخلا قابل استعما ل نہیں، جہاں تک کہ تمام کے تما م واش روم کے دروازے ٹوٹے ہوئیں ہیں ، مریضوں اور ان کی عیادت کے لئے آنے والے ہزاروں افراد کو رفع حاجت کیلئے پانی تک کی سہولت مہیسر نہیں ہے۔

 اسپتال میں وارڈ کے زیاد ہ تر پچھلے حصہ میں گندگی اور غلاظت کے ڈھیر بنے ہوئے ہوئے ہیںایسا لگتا ہے سول اسپتال ،اسپتال نہیں گندگی اور غلاظت کا مرکز ہے، اسپتال آنے کے بعد مریضوں اور رشتہ داروں کو شدید اذیت اور مایوسی کا سامنا کرپڑتا ہے ۔ انتظامی امور میں نااہل سیاسی وابستگی رکھنے والے افراد کو اسپتال کا میڈیکل سپرنٹینڈنٹ تعینا ت کئے جانے کے باعث اسپتال میں کرپشن ،مریضوں کو سہولیات کے فقدان پر افسران مفاہمت اور مجرمانہ خاموشی اختیار کئے رکھتے ہیں۔ جبکہ اسپتال میں زیادہ تر ڈاکٹر ز اور عملہ اپنی پیشہ وارانہ ذمہ داری نبھانے کے بجائے خوش گپیوں میں مصروف رہتے ہیں جس کی وجہ سے اسپتال انتظامی لحاظ سے بری طرح متاثر ہوتا ہے۔

سول اسپتال کے شعبہ ایمرجنسی سے لیکر گائنی، میڈیکل، ای این ٹی، بچکانہ وارڈ، برنس وارڈ، کارڈیک وارڈ یا انتہائی نگہداشت والے وارڈ میں جانے سے محسوس ہوتا ہے کہ کئے دن سے بیڈ شیٹس بھی تبدیل نہیں کی گئی ہیں۔ بدبوء کے اس عالم میں مختلف وارڈز میں زیرعلاج مریضوں کے ساتھ آنے والے ان کے اٹینڈنٹ بھی کئی بیماریاں اپنے ساتھ لے جاتے ہیں۔

 اسپتال میں مقرر کردہ انیک ملازمیں مختلف سیاسی جماعتوں کے رکن ہونے کے باعث کئی مہینوں تک اسپتال کی جانب آنے کی بھی زحمت نہیں کرتے۔

 ایکسرے ، الٹراساﺅنڈ، سی ٹی اسکن کے علاوہ دیگر ٹیسٹیں بھی کی جاتی ہیں، لیکن ان کی مقرر کردہ فیس کسی بھی خانگی لیباریٹری سے کم نہیں ہے، اس صورتحال کے باعث مریض یا مریضوں کے ساتھ آنے والے اٹینڈنٹ کو مالی طور پریشانی کا سامنا کرنا پڑتا ہے۔سول اسپتال کے بچکانا وارڈ میں قائم یونٹس ہوں یا گائنی وارڈ میں لیبر روم ، ہر جگہ جونئر ڈاکٹرس ہی نظر آتے ہیں، جن کی سپروائزنگ پوسٹ گریجوئئشن کرنے والے ڈاکٹر کرتے ہیں۔

 اسپتال کے اسٹور روم سے ادویات کی چوری خبریں کئی بار اخبار ات کی زینت بن چکی ہیں۔ باوجود اس کے اسٹور کے انتظامات وہ ہی چلا رہیں، جن پر چوری کے الزامات لگتے رہے ہیں۔

 سول اسپتال کا حیدرآباد میں قائم یونٹ سٹی یونٹ کہلاتا ہے، جب کہ جامشورو میں بھی اسی اسپتال کا یونٹ ہے، جہاں پر بھی وہ تمام وارڈز موجود ہیں، جو سٹی یونٹ میں ہیں۔فرق یہ ہے کہ سٹی یونٹ میں ایمرجنسی میں آنے والے مریضوں کا علاج کیا جاتا، جس کے لیے ایمرجنسی میں آپریشن تھیٹر کے علاوہ اور بھی آپریشن تھیٹر موجود ہیں،جبکہ اکثر آپریشن جامشورو میں کیے جاتے ہیں۔

 اسپتال کے سابقہ ایم ایس ڈاکٹر رفیق الحسن کھوکھر، ڈاکٹر خالد قریشی اور دیگر کے خلاف محکمہ نیب میں مبینہ کرپشن کی تحقیقات بھی چل رہی ہے، جس میں امکانی گرفتاری کے خوف سے انہوں نے سندھ ہائی کورٹ سے حفاظتی ضمانت بھی لے رکھی ہے۔ اس اسپتال کے بجٹ سے کرپشن کی کہانی عرصہ دراز سے چلی آرہی ہے، مگر اس کرپشن کے خاتمے کے لئے سنجیدگی کا کبھی بھی مظاہرہ نہیں کیا گیا۔یہ ہی وجہ ہے کہ کرپشن اس اسپتال کو دیمک کی طرح چاٹ رہی ہے، اگر اس پہ قابو نہیں پایا جاسکا اور اسی طرح ہی اندھیر نگری چوپٹ راجاچلتا رہا تواس اسپتال کا حال بھی موئن جو دڑوجیسا بن جائیگا اور اس اسپتال میں علاج کی غرض سے آنے والے مریضوں کے لیے بھی یہ اسپتال کوس گھر بن جائے گا.

#HyderabadCivilHospital, #Hyderabad, 

Profile of Babu Buriro by Rameez Lakho

رميز لاکو

سنڌي پروفائيل

BS Part 3  

Roll no 2k14/mc/79

                                                                             بابو ٻرڙو جيڪو جانورن کي انسانن جھڙي اهميت ڏي ٿو

                                                                                                      ضلعي بدين جي شهر لواري شريف ۾ 1985 ع ۾ بابو ٻرڙي جو جنم ٿيو هن کي ننڍي هوندي کان ئي جانورن لي پالڻ جو شوق هو ڪڏهن طوطي لاءِ ضد ڪندو تـه ڪڏهن ٻانگي لاءِ ضد ڪندو پر جئين پاڻ آزاد پسند آهي تئين ماحول کي بـ ڏسڻ چاهيندو آهي. هڪ دفعي جي ڳالھ آهي تـ هن پهنجي والد کي چيو تـ مونکي تتر کپي جڏهن اها فرمائش پوري ڪئي وئي تـ هڪ مهيني جي اندر هن ان پکي کي آزاد ڪري ڇڏيو ڪنهن دوست پڇيو تـ چيائين يار مونکي روز هي تتر درد ڀري آواز ۾ چوندو هو تـ مونکي دنيا ڏسڻي آهي پوءِ جڏهن آون آزاد گھمي رهيو آهيان تـ خالق جي هر مخلوق کي ائين جئييڻ جو حق آهي لفظن جي تـ تشڪيل چئجي پر بابو جي دل جي ڳالھ آهي اها ان کان پوءِ والدين جي طرفان گھڻائي  دڙڪا ۽ ڇڙٻون کاڌائين پر پوءِ بڱ هي نـ مڙيو. 10 سالن جي عمر ۾ مائٽ زبردستي هن کي اسڪول موڪليندا هئي پر هي نـ ويندو هئو ۽ اسڪول وڃڻ جي بهاني ڪنهن ڌنار سان گڏ مال کي ڏسي  ۽ وقر گذاري پهنجو

شوق پورو ڪندو هئو.

جئين ئي هي شخص عمر ۾ وڌندو ويو تئين هن جو شوق جانورن ڏانهن راغب ٿيندو ويو ۽ هر طرح جي مال جي نسل کان واقف ٿيندو ويو گهر ۾ غربت هئڻ جي ڪري مال تـ نـ پالي سگھيو آهي پر گھر ۾ موجود ڪتي يا ٻلي کي ڪڏهن بـ بکيو نـ رکندو آهي گوشت جي دڪانن تان کنڀڙاٽيون بـ کڻي انهن جو پيٽ پاليندو آهي مال جي نسل ڪشي جي حوالي سان هن جو نالو پاڙي م وڌي رهيو آهي ڳوٺ جا چڱا چڱا ماڻهو مال وٺڻ لاءِ نسل ڪشي لاءِ بابو کي وٺي ويندا آهن ۽ مٺائي طور هن کي چڱي خاصي خرچي بـ ڏيندا آهن.

31 سالن جو هي شخص جهڙي طرح انسانن سان رهمدلي سان پيش اچي ٿو ساڳئي طرح جانورن لءِ بـ ايتري ِ ئي محبت رکي ٿو. بابو جانورن سان بـ دوستاڻو رويو اختيار ڪري ماڻهن کي حيران ڪري ڇڏيندو آهي مطلب تـ جانور ڇا چاهيندو آهي ؟ هي آساني سان  سمجھي وڃي ٿو پکين سان هن جو لڳاءَ وڌيڪ آهي جھڙوڪ ڪڪڙ، طوطو ، تتر وغيره وغيره . ماڻهون بابو کي پکي وٺي ڏيندا آهن پالي وڌائي ڏيڻ جي لاءِ ۽ جيڪي طوطا  بابو وٽ آهن اهي ٻولي سکيل آهن  تـ ماڻهو جيڪي هن وٽ پهنجا طوطا ٻولي سيکارڻ لاءِ رکي ويندا آهن اهي صرف 2 يا 3 هفتن ۾ ٻولي ٻولڻ شروع ڪري ڇڏيندا آهن ۽ جيڪي بابو جي هٿ جا هريل طوطا آهن اهي ايترا تـ هيراڪ ٿي ويندا آهن جو پڃري جو دروازو کولي ڇڏڻ تي بـ نـ ڀڄندا آهن ۽ جڏهن بابو پهنجي طوطن کي وڻن تي ڇڏيندو آهي تـ اهي ميوا کائي واپس بابو وٽ موٽي ايندا آهن.

هي شخص تعليم تـ نـ پرائي سگھيو پر اهڙن ڪمن سان انسانن کي رحمدلي جو ديس ڏئي ٿو. بابو معاشري لاءِ اهڙا مثال قائم ڪري ٿو جيڪي تعليم بـ اڻپورا ڏئي ٿي . خانداني پسمنظر غريباڻو هئڻ ڪري هن شخص کي زندگي ۾ ڪيترين ئي مشڪلاتن کي منهن ڏيڻو پيو ڪنهن وقت تـ اهڙي نوبت آئي جو بابو کي جانورن کان الگ ڪيو ويو يعني تـ ان کي محنت مزدوري لاءِ چيو ويندو هو ۽ هي ان کان ڪيٻائيندو هو نيٺ ڪيتري ئي زور ڀرڻ کان پوءِ هي چڻآ وڪڻڻ ويندو هو ۽ ماڻهو هن کان چڻا وٺڻ سان گڏو گڏ  پکين جي باري ۾ پڇندا هئا ڪي تـ وري  پکين جي يا جانورن جي طبيعت ڏيکارڻ ايندا هئا تـ طوطي کي فلاڻي شيءَ ٿي پئي آهي ان جو ڪو ڏس ڏي  بابو جو تجربو اهڙو هوندو آهي جو هي جيڪي صلاح ڏيندو هو اها فائديمند ثابت ٿيندي هئي ۽ اجھ ڏينهن تائين ماڻهو جانورن جي ڊاڪٽر جي بدران هن شخص تي اعتماد رکن ٿا.

انسان دوست، ماحول دوست، ۽ جانور دوست بابو ۾ اهي سڀ خاصيتون موجود آهن جيڪي هڪ عام ۽ سٺي شهري ۾ هئڻ گھرجن هي شخص ڪڏهن بـ ڪنهن جو بـ برو نـ چاهيندو آهي هر ننڍي طوڙي وڏي جي ممڪن مدد ڪندو ۽ چاهيندو تـ بيزبان شخص هجي يا جانور ڪڏهن ڪنهن جي هٿان رنج نـ ٿئي ڇاڪاڻ انسان تـ پهنجون گھرجون ٻڌائي پوريون ڪندو آهي يا تڪيف تي چئي وٺندو آهي پر هي بيزبان جانور ڪجھ نٿا ڪري سگھن تنهن ڪري هي جانورن سان لڳاءُ وڌيڪ رکندو آهي. ايتري غربت جي باوجود بـ جتي بـ هي رسي سان ٻڌل جانور ڏسندو آهي تـ ان کي آزاد ڪرائڻ جي ڪوشش ۾ لڳي ويندو آهي ۽ آزاد ڪرائي پوءِ ڇڏيندو آهي.

جانورن سان رحمدلي انسانن سان همدردي هن شخص جي عادت ۾ شمار ٿي چڪا آهن بابو چوندو آهي تـ صرف مونکي نـ هر شخص کي جانورن سان اهو سلوڪ اپنائڻ گھرجي اهو هر ماڻهو جو فرض آهي.

بابو لواري شريف شهر ۾ جانورن لاءِ آسائش جو ذريعو بڻيل آهي هي هر روز پکين کي ان ٽڪر ڏيڻ گرمين ۾ ٺڪر جر ٿاون ۾ پاڻي رکڻ ۽ هر جانور جو پيٽ ڀرڻ کي هي پهنجو فرض سمجھندو آهي. هي چاهيندو آهي تـ انصاف صرف انسانن تائين محدود نڱ هجي جانورن لاءِ بـ اهڙو ئي انصاف هئڻ گھرجي جتي هڪ گڏھ گرمي هجي يا سيارو ڪيتروئي وزن کڻي ٿو پر هن کي ايترو گاھ بـ نصيب نٿو ٿئي اگر انصاف هجي تـ گڏھ جيترو ڪم ڪري ٿوگاھ بـ اوترو مليس تـ ان جي مالڪ جي روزي  ۾ برڪت اچي وڃي ۽ اگر هر ڪو ائين ڪري تـ معاشري ۾ خوسحالي جي برسات هر روز پوي.

بابو جيڪو چڻا وڪڻي محنت مزدوري ڪري سندس ۽ بيزبان جانورن سان گڏ گھر وارن جو پيٽ پالي رهيو آهي در حقيقت آهڙا شخص اسان جي معاشري ۾ هڪ بهترين مثال هئڻ جو اعزاز رکن ٿا ۽ بابو انهن فردن مان هڪ آهي جيڪو اسان کي جانورن طوڙي انسانن سان همدردي ۽ رحمدلي جو درس ڏئي ٿو ۽ معاشري جو هڪ بهترين فرد هئڻ سان گڏ انيڪ خاصيتن سان اهڙي بيزبان مخلوق جي مدد ڪندو رهي ٿو ۽ ڪندو رهندو.  

Under supervision of Sir Sohail Sangi

#SohailSangi,  #Profile, 

#Profile, #BabuBuriro, #RameezLakho